Jos Puts, de man die zijn tweede kans benutte Maak kennis met het gezin Puts in het Brabantse Oisterwijk: vader Jos, een 48-jarige elektricien, zijn eveneens werkende vrouw Wilma, dochter Helmi, werkzaam in de zorgsector en tenslotte dochter Maria, in militaire dienst. Een harmonieus gezin met al zijn ups en downs zoals er in Nederland enige miljoenen zijn. Tot die dag in juni 1999... Dan krijgt Jos een herseninfarct dat uiteindelijk zal leiden tot het schrijven van een boek, diverse optredens op de TV en dit artikel in de Praatkrant in december 2001. Ten gevolge van het CVA krijgt hij, zoals zo velen, een afasie. Een afasie die tot gevolg heeft dat hij niet meer kan spreken en dat hij geen letter of cijfer meer kan lezen of schrijven. Laat staan dat hij woorden of getallen herkent. Zijn geheugen werkt echter nog perfect. Hij hoort en verstaat alles wat er gezegd wordt en kan de consequenties daarvan bevatten. Hij beseft wat hem overkomen is en is ervan overtuigd dat hij zal herstellen. Hij hoort artsen praten over termijnen van jaren, maar dat wil er bij hem niet in. 'Moet veel sneller kunnen' besluit hij. Snel aan de slag In plaats van af te wachten wat de instanties met hem voor hebben gaat hij, op initiatief van en in samenwerking met het hele gezin, aan het studeren. Het begint met boekjes en woorden van zesjarige schoolkinderen. Het alfabet moet letterlijk weer van A tot Z geleerd worden. Zoals hij ook de rekentafels weer moet leren opdreunen. En er worden resultaten geboekt! Twee maanden na zijn infarct mag hij al weer een uurtje per dag werken, elke volgende week mag hij een uur per dag toevoegen. In februari 2000 werkt hij alweer 40 uur per week. En hij geniet, zijn eigen werk doen is zijn lust en zijn leven. Hij ziet de toekomst zonnig in, hij is weer volledig aan het werk, en verdient zijn eigen brood. Jos: 'Zonder een goede aanpak vanaf dag een was dit nooit zo snel gelukt'. Cadeau heeft hij dit echter niet gekregen. Het was hard en veel oefenen, elke dag weer. Als het aan Jos had gelegen, elke ochtend van 7 uur tot 's avonds 10 uur, op werkdagen maar ook op zaterdag en zondag. Soms vond het gezin dat hij te fanatiek aan het werk was en moest hij afgeremd worden omdat men bang was dat hij weer in de stress zou raken en de gevolgen nog ernstiger zouden zijn. De uitdaging Dochter Helmi, die zoals gezegd werkzaam was in de zorgsector, had enige ervaring met afasie en heeft hem min of meer gedwongen te gaan leren en oefenen. Daarbij ging zij uit van de stelling dat hoe eerder je begint met de revalidatie, hoe eerder er resultaten geboekt worden. Toen Jos zag dat hij succes had met zijn revalidatie beloofde hij, toen dochter Maria op 4 mei 2001 naar Bosnie vertrok om daar te dienen, dat hij bij haar terugkomst een boek over zijn ervaringen klaar zou hebben. Hoe dat boek er uit zou zien wist hij niet, alleen inhoud en indeling stonden hem duidelijk voor ogen. En als Jos zich een doel gesteld heeft, moet dat ook gerealiseerd worden! Dus werd de computer, waarop al eerder intensief met het Afasie programma Kompro 2000 was geoefend, weer druk gebruikt. En de tekst voor zijn boek, getiteld 'Mijn tweede kans' kwam er. Zijn belofte aan dochter Maria kon hij nakomen, zijn boek was klaar, zij het voorlopig nog op losse vellen papier. Zijn vrouw Wilma en dochter Helmi konden er niet in berusten dat het bij vellen papier bleef en kregen, toen zij van het Televisieprogramma SuperRobert hoorden, het lumineuze idee Robert ten Brink te benaderen. En het ongelooflijke gebeurde: SuperRobert toonde interesse en was van mening dat het boekje ook nuttig kon zijn voor andere mensen met afasie. En dus benaderde de redactie van SuperRobert de Afasie Vereniging Nederland. Het resultaat was, dat de Afasie Vereniging Nederland toezegde het boek te zullen gaan uitgeven. In enkele weken en in het diepste geheim werd Jos' manuscript uitgetypt en een lay-out ontworpen. Daarna werd het boek ook daadwerkelijk gedrukt, zonder dat Jos daarvan ook maar het geringste vermoeden had. Op 1 november 2001 werd het echtpaar naar de studio's van Endemol gelokt en daar werd tot hun grote verrassing het boek gepresenteerd. Als extra verrassing bleek Maria een dag eerder dan de bedoeling was geweest te zijn teruggekomen uit Bosnie. In de studio kon een blij verrastte Jos haar direct het eerste exemplaar van zijn eigen boek aanbieden. In een klap beroemd.... En dit heeft de familie Puts geweten. Interviews voor lokale televisie- en radiostations, artikelen in het Brabants Dagblad en andere bladen, telefoontjes van bekenden en wildvreemden die meer van hem willen weten. Tientallen e-mails aan zijn adres (josputs@hotmail.com) met vaak een ontroerende inhoud. Zoals de volgende van 3 november, op de avond van de uitzending, om halftien 's avonds: 'Sorry dat ik zomaar een bericht naar jullie stuur. Ik zag net op de tv het programma van SuperRobert en kreeg het even heel benauwd, mijn vader heeft 4 jaar geleden (toevallig in deze periode) een herseninfarct en een hersenbloeding in 1 week tijd gehad en is ook helemaal opnieuw moeten beginnen. Ook wij gingen op zoek naar informatie en ook wij moesten ondervinden dat alles wat we konden vinden negatief was. Toen zag ik net dus het programma en heb meteen mijn moeder gebeld en ze had het ook gezien en ik zei meteen ik ga zoeken op internet of ik iets kan vinden en ja het boek is al te bestellen en natuurlijk meteen gedaan. Gelukkig is mijn vader weer bijna helemaal opgeknapt en natuurlijk zijn er nog wel eens dingen waar we tegenaan lopen. Ik wens jullie heel veel sterkte en al het geluk van de wereld' Voor het gezin heeft de afasie natuurlijk meer gevolgen. Zo besluit Wilma te stoppen met werken om zodoende meer thuis te zijn om Jos te helpen bij zijn revalidatie. Om ervaringen op te doen en uit te wisselen via een van de AVN Partnergroepen, gaat ze naar enige van die bijeenkomsten. Teleurgesteld komt ze ervan terug: in plaats van het steuntje in de rug dat ze er van verwacht, krijgt ze veel klaagzangen te horen. Zo leert ze dat het nogal eens voorkomt dat de getroffen partner zo agressief wordt, dat slaan een regelmatig voorkomend verschijnsel is. Ze neemt zich voor dat haar dat niet zal overkomen, en deelt dat, als voorzorgsmaatregel, ook inderdaad aan Jos mee. Teleurstellingen heeft het echtpaar wel vaker ondervonden. Zo worden ze in de tijd dat Jos in het ziekenhuis ligt slecht voorbereid op wat ze te wachten staat als iedereen weer thuis is. Ze vinden de begeleiding zoals zij die ondervonden minimaal. Een andere teleurstelling, in het boek uitvoerig gemeld, is het gebrek aan coordinatie van de verschillende therapieen die Jos moet volgen. Zo kan het voorkomen dat er verschillende keren op een dag naar Tilburg moet worden gereden, in plaats van eenmaal rijden en dan alle bezoeken van die dag opeenvolgend afwerken. Eigenaardige wetgeving Een uitspraak is wat de teleurstellingen betreft kenmerkend: 'de gevolgen van het infarct zijn bijna net zo erg als het infarct zelf'. Als meest kwetsend wordt de houding van het GAK ervaren. Toen hij eenmaal 40 uur per week mocht en kon werken, vond Jos het de normaalste zaak van de wereld dat hij buiten de sociale verzekeringen, d.w.z. de WAO, zou vallen. Hij was immers in staat zijn eigen brood te verdienen? Maar dan wordt hij geconfronteerd met een rare kronkel in ons sociale stelsel. Om stress te vermijden had hij besloten werk op een iets lager niveau te aanvaarden, met de daarmee gepaard gaande lagere beloning. Als je daar zelf vrijwillig en uit overtuiging voor kiest, een logische beslissing denkt u? Maar, zo werkt de Nederlandse WAO niet. Werken voor een lagere beloning is akkoord, maar je moet een aanvullende WAO-uitkering aanvaarden. Als je dat weigert, heeft dat als consequentie dat bij een eventueel toekomstige ziekte of ongeval er geen recht op een uitkering meer bestaat! Met andere woorden, als u op een zonnige dag geen paraplu wilt aannemen, dan krijgt u er ook geen als het regent. Doel van zijn boekje Behalve om de belofte aan dochter Maria waar te maken, zijn er meer redenen waarom Jos zo blij is met de uitgave van zijn boek. Zo heeft hij de overtuiging dat hij zijn lotgenoten een spiegel kan voorhouden, dat ze, zoals hij zegt: 'een oppepper krijgen van mijn ervaringen'. Op alle e-mails die hij binnen heeft gekregen heeft hij gereageerd, evenals op de vele telefoontjes die hij ontving. Hij ondervindt dat velen niet goed weten waar ze terecht kunnen met hun problemen. In die gevallen vindt hij het zijn taak de gewenste informatie boven tafel te brengen, als hij het antwoord al niet meteen bij de hand heeft. Graag geeft hij de mensen het ruggensteuntje dat hij zelf zo node moest missen. 'Vermeden moet worden dat elke patient steeds weer zelf het wiel moet uitvinden'. Wensen Natuurlijk leven er nog wensen bij het echtpaar. Beiden willen ze graag in de toekomst iets gaan doen voor de medemens met afasie. Wilma denkt hierbij, gezien haar eigen ervaringen, aan een actieve medewerking en hulp aan partnergroepen en afatici. Verder zouden beiden graag zien dat speciaal ouderen leren wat te doen en hoe te handelen als de partner invalide wordt. Vooral als de vrouw getroffen wordt, staat de oudere man vaak met twee linkerhanden, zeker wat betreft de huishoudelijke taken. Ze vinden het jammer dat de vroeger bestaande 'burenplicht' tegenwoordig niet meer geldt. Buren kunnen zoveel voor elkaar betekenen als een gezin, door welke invaliditeit dan ook, getroffen wordt. Bij alles wat al georganiseerd wordt of zal worden, moeten volgens Jos en Wilma de positieve kanten voorop staan. Geen klagen over de nare en onprettige dingen die men toch niet veranderen kan, maar blij zijn met de kansen die er ondanks alles geboden worden. Niet kniezen om wat verloren ging, maar genieten van alles wat nog wel mogelijk is! De toekomst Voor zijn afasie was Jos een enthousiast en fervent amateur toneelspeler. Zo trad hij in het verleden meermalen op in de Efteling als trol, in het Fata Morgana als Oosterse wachter en in avondvullende zaalstukken. Op de Efteling is hij inmiddels weer aan de gang, de zaalstukken moeten nog komen. Hij zal echter niet rusten voordat hij weer voor de volle honderd procent klaar is om op het toneel te staan. Dat zal voor hem het ultieme bewijs zijn dat hij zijn afasie verslagen heeft! Arnold Israel Meer informatie over het boekje van Jos Puts