Veel mensen met afasie hebben ook problemen met lezen. In de definitie van afasie worden leesproblemen vaak (pas) als derde genoemd: afasie is een taalstoornis waardoor mensen niet meer gewoon kunnen spreken, begrijpen, lezen en schrijven. Sommige mensen met afasie ervaren de stoornis in het lezen echter als de ernstigste handicap van de aandoening - erger dan bijvoorbeeld de gedeeltelijke verlamming of de lichamelijke pijn.

Er wordt veel gesproken over het verdwijnen van de leestraditie, de geringe interesse voor boeken bij jongeren en onze ‘televisie-cultuur’. Toch is de plaats die boeken en lezen innemen in ons leven nog altijd groot. We lezen dagelijks om informatie op te doen – uit dag- en weekbladen en reclamefolders – maar ook om ons te vermaken. De plaatselijke bibliotheken lenen nog steeds jaarlijks miljoenen boeken en tijdschriften uit. Juist ook wanneer iemand door ziekte aan huis of bed gebonden is, kunnen boeken en tijdschriften uitkomst bieden om de grenzen van de opeens zo klein geworden eigen wereld te overschrijden. Geen wonder dat de vraag naar geschikte lectuur voor mensen met afasie al vaak gesteld is, zowel aan medewerkers van bibliotheken als aan de AVN.

Voor alle mensen voor wie ‘gewoon lezen’ een probleem is, verzorgt CGL (Centrum voor Gesproken Lectuur) kranten en tijdschriften in aangepaste vorm. Meer dan 15.000 mensen, waaronder mensen met afasie, zijn intussen abonnee van CGL. Sommige van onze leden maken al gebruik van de service die CGL biedt: zij ontvangen (zonder extra kosten) de Praatkrant niet alleen in gedrukte, maar ook in gesproken vorm. Dat is ook precies de bedoeling van de ‘gesproken boeken en tijdschriften’: u luistert niet alleen naar de cassette, maar leest tegelijkertijd de tekst mee met de voorlezer. Zo wordt u geholpen bij het herkennen en verwerken van gedrukte tekst, en bovendien laat de voorlezer duidelijk horen welke woorden bij elkaar horen. Hij of zij kleedt als het ware de ‘kale’ zinnen van de gedrukte tekst aan met de intonatie en zinsmelodie van gesproken taal.

Alle bekende gedrukte kranten en tijdschriften worden door CGL in gesproken vorm uitgegeven. Wekelijks of maandelijks (afhankelijk van de uitgave) worden via de post nieuwe cassettes bij de abonnees thuisbezorgd. Actuele edities, die via een gewone cassetterecorder kunnen worden afgeluisterd.

Lezers die de Praatkrant graag ook in gesproken vorm willen ontvangen, kunnen daarvoor contact opnemen met het secretariaat van de AVN (026) 3 512 512. U ontvangt dan voortaan behalve een gedrukte Praatkrant óók een cassettebandje. Deze extra service is gratis voor alle leden van de Afasie Vereniging Nederland.

Wie graag ook (weer) eens een boek zou lezen, kan terecht bij de Bibliotheek Le Sage ten Broek. Voor alle mensen voor wie het lezen van een boek moeilijk is geworden, maakt deze bibliotheek gesproken uitgaven van allerlei boeken, van lectuur tot literatuur met een hoofdletter L. Een abonnement is gratis, de boeken worden portvrij thuisgestuurd.

In opdracht van de werkgroep Afasie en Lezen zijn er zelfs speciale cassettes ontwikkeld met extra langzaam ingesproken boeken. Deze boeken staan bekend als ‘Meeleesboeken’ voor mensen met afasie. Wanneer luisteren naar een gewoon gesproken boek voor u geen oplossing is, omdat de tekst te snel wordt voorgelezen, zijn deze Meeleesboeken misschien iets voor u. De voorlezer leest de tekst veel langzamer in dan gebruikelijk is. Bovendien pauzeert hij bij punten en komma’s in de zin. U, de luisteraar, krijgt zo extra tijd om te verwerken wat u gehoord heeft. Meeleesboeken zijn er in 3 soorten of niveaus:

• niveau I – platenboeken met veel foto’s of tekeningen en weinig tekst
• niveau 2 – boeken die ‘makkelijk lezen’. Deze boeken zijn speciaal geschreven voor mensen die moeilijk kunnen lezen. De letters zijn groot en duidelijk. De zinnen zijn kort. Vaak zijn er illustraties. Meestal is het boek niet dikker dan 48 pagina’s.
• niveau 3 – ‘gewone’ boeken, die toch geschikt zijn voor mensen met afasie. Zo’n boek is niet erg dik, het taalgebruik is begrijpelijk en het verhaal goed te volgen. Er zijn boeken bij met korte verhalen, boeken met gedichten, en ook romans.

Er is een catalogus, waarin u de titels vindt van alle Meeleesboeken die beschikbaar zijn. Deze catalogus kunt u opvragen bij het secretariaat van de Afasie Vereniging Nederland (kosten: ƒ 5,00) Er is één tijdschrift, dat extra langzaam wordt ingesproken voor mensen met afasie: u raadt het al, dat is natuurlijk onze eigen Praatkrant.