Persbericht

JOSINE VAN DALSUM OP MAANDAG 27 OKTOBER IN DE MAASPOORT MET "VLEUGELLAM".

Het heeft er een moment naar uitgezien dat zij door gezondheidsproblemen niet meer op het toneel zou kunnen staan, maar vanaf 8 oktober speelt actrice Josine van Dalsum bijna iedere avond de hoofdrol in "Vleugellam".
"Het is zwaar maar heerlijk", zegt de actrice. "Tijdens de voorstelling is het doodstil in de zaal, maar na afloop barst het applaus los. En eigenlijk willen de mensen dan nog blijven, omdat de titelsong "Vleugellam", gezongen door onze zoon Aram van de Rest, dan nog volledig te horen is. Ja, op deze manier theater te mogen maken, is fantastisch!"

Het toneelstuk "Vleugellam" is door Josine zelf geschreven. "Het gaat over afasie. Een handicap, veroorzaakt door een beroerte of hersenletsel, waardoor in Nederland zo'n 60.000 mensen getroffen zijn."

'Vleugellam' vertelt het verhaal van mevrouw Kanters, die getroffen wordt door afasie: van het ene op het andere moment heeft zij grote moeite met spreken, begrijpen, lezen en schrijven. Beroofd van het belangrijkste communicatiemiddel van de mens, de taal, is zij 'vleugellam' geworden. Woorden schieten letterlijk te kort om te beschrijven, hoe eenzaam en in zichzelf opgesloten mensen met afasie zich voelen. Op onnavolgbare wijze laat Josine van Dalsum u de emoties van Lies Kanters op het toneel ervaren, ondersteund door beelden, licht en geluid. De Afasie Vereniging Nederland (AVN) behartigt al 30 jaar de belangen van mensen met afasie en hun familieleden. Door het mede mogelijk maken van deze voorstelling hoopt de AVN meer bekendheid van afasie en begrip voor allen, die door afasie getroffen worden, te creëren. Tevens zal 'Vleugellam' voor de getroffenen en hun naasten een enorme steun in de rug zijn - deze voorstelling laat zien, dat mensen met afasie moeite hebben met communiceren, maar dat zij beslist niet gek zijn!

Wat is afasie
Ieder mens gebruikt taal. Praten, het vinden van de juiste woorden, begrijpen, lezen, schrijven en gebaren maken zijn onderdelen van ons taalgebruik. Wanneer als gevolg van hersenletsel een of meer onderdelen van het taalgebruik niet meer goed functioneren, noemt men dat afasie. Afasie, A (= niet) fasie (= spreken) betekent dus dat iemand niet meer kan zeggen wat hij wil. Hij kan de taal niet meer gebruiken.

Veel mensen ondervinden tijdens hun vakantie in het buitenland de frustratie van het niet goed kunnen duidelijk maken wat ze bedoelen of het niet goed begrijpen wat de ander zegt. Zelfs in landen waarvan wij menen de taal goed te beheersen, zoals Engeland of Frankrijk, merken we dat bijvoorbeeld bij een doktersbezoek. In landen waarvan we de taal minder goed beheersen, zoals Portugal, Turkije of zelfs China, worden onze communicatiemogelijkheden met de lokale bevolking steeds beperkter en lukt het ons zelfs niet meer altijd om op ons bord te krijgen wat we zo graag wilden eten. Mensen met afasie ondervinden dagelijks deze problemen. Afasie is dus een taalstoornis. Geen twee mensen met afasie zijn precies gelijk, afasie is bij iedereen anders. De ernst en omvang van de afasie zijn onder andere afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel, het vroegere taalvermogen en iemands persoonlijkheid. Sommige mensen met afasie kunnen wel goed taal begrijpen, maar hebben moeite met het vinden van de juiste woorden of met het bouwen van zinnen. Anderen spreken juist wel veel, maar wat zij zeggen is voor de gesprekpartner niet of moeilijk te begrijpen; deze mensen hebben vaak grote problemen met het begrijpen van taal. Het taalvermogen van de meeste mensen met afasie bevindt zich ergens tussen deze twee uitersten. Let wel: iemand met afasie beschikt over het algemeen over zijn volledige intellectuele capaciteiten!

Bijna altijd is er na het ontstaan van de afasie enig spontaan herstel van de taal. Zelden of nooit is dat herstel volledig. Toch is er met veel oefenen, telkens weer proberen en volhouden vaak nog verbetering te krijgen.

Josine, die na haar laatste hersenoperatie zelf heeft ervaren wat afasie inhoudt, zet avond aan avond een enorm indringende en emotionele prestatie neer.

Het stuk Vleugellam is een collage van 30 jaar afasie in Nederland, de ontwikkelingen in de zorg en de verschillende soorten afasie: mevrouw Kanters (Josine) heeft afasie ten gevolge van een motorongeluk. In één persoon komen de verschillende soorten afasie samen, zodat iedereen die ooit in aanraking is geweest met afasie er iets in zal herkennen. Wie beroepsmatig met afasie werkt, doet er goed aan zich te realiseren dat het geen documentaire is. Theater vergroot emoties uit. De artsen en de logopedist op het toneel voeren strijd: het medische zorgmodel (wat kapot is blijft kapot) legt het af tegen het sociale model (wie wil en gezond hersenweefsel heeft, kan blijven leren) . Het publiek reageert enthousiast op de voorstelling.

Enkele reacties:

"Prachtig toneelspel (vooral van Josine, echt geweldig) maar ook de anderen waren buitengewoon goed. De wisselingen van decorstukken, het licht, de muziek en de projectie, alles ziet er echt mooi en sfeervol uit. Ik ben zeer onder de indruk en met mij alle mensen die ik nadien heb gesproken."

"Mijn vrouw en ik hebben genoten van "Vleugellam". Enorm intens gespeeld door Josine en de anderen, mooie decors, geweldige titelsong; kortom een prachtig toneelstuk met afasie als thema".

"Wat een bijzondere en indrukwekkende voorstelling. Vanaf het eerste moment was ik gegrepen door het verhaal, het spel, het licht, de muziek, de decors en de projecties van woord en beeld. Kortom een avond die mij lang zal bijblijven!"

"Weergaloos zet Josine van Dalsum haar rol neer, met kracht en passie. Wat een moed en gave om dit karakter te kunnen spelen"

"Dank, cast en makers van Vleugellam, voor de indrukwekkende en indringende voorstelling. Een pleidooi voor wederzijds begrip, in het bijzonder voor de in zijn eigen gedachten gekooide mens met afasie"

De Afasie Vereniging is bij iedere voorstelling in de foyer aanwezig met haar stand. U kunt hier terecht voor, informatie, folders, materiaal en de aanschaf van de dvd van het stuk.